Stilliggen, ankeren en ligplaatsen

Twee controles naast elkaar

Controleer bestemming van de plaats, scheepscategorie, maximale bezetting, tijdsbeperkingen en actuele aanwijzingen. Beoordeel vervolgens diepte, bodemverloop, stroom, wind, bevestigingspunten en ruimte voor ander verkeer. Houd de vaargeul vrij en ga zo dicht bij de oever als diepgang en omstandigheden toelaten.

Ook het vertrek meenemen

Bedenk hoe je later wegkomt bij ander verkeer of veranderde waterstand. Is de loopplank bruikbaar en kan hulpverlening aan boord? Een ligplaats die alleen met een riskante sprong bereikbaar is, vraagt een andere oplossing. Leg de gekozen plek en aandachtspunten vast in de overdracht.

Afstand vanaf het teken

De RPR kent borden voor ligplaats nemen binnen een aangegeven afstand en voor een strook tussen twee afstanden vanaf het teken. Romeinse cijfers kunnen het maximum aantal schepen naast elkaar aangeven. Lees de volledige combinatie en de zijde van de vaarweg waar het bord staat.

Een categorie is geen advies

Specifieke ligplaatsen zijn bestemd voor de aangegeven categorie. Een onderbord kan tijd, lengte of een uitzondering beperken. Bij een walstroomverplichting controleer je de toepasselijke regel en installatie. Een vrij stopcontact elders op de kade bewijst niet dat dat de aangewezen aansluiting is.

60 m, 30–60 m en IV zijn drie verschillende voorschriften

Bij E.5.1 met 60 mag je liggen binnen een waterstrook van 60 m breed, gemeten vanaf het teken. Het is geen ligplaats met 60 m lengte langs de kade. Bij E.5.2 met 30–60 is alleen de strook tussen 30 en 60 m vanaf het teken bedoeld. De eerste 30 m horen niet bij die toelating.

E.5.3 met IV beperkt het aantal schepen naast elkaar tot vier. De Romeinse cijfers zijn geen meters en zeggen niet dat vier willekeurig brede schepen altijd in de beschikbare vaarbreedte passen. De overige beperkingen en het vrijhouden van het vaarwater blijven gelden. Meet het juiste vlak vanaf het juiste teken; neem niet de toevallige positie van een buurman als meetpunt.

Vorm buitenom, kegelbeeld binnenin

De twaalf specifieke ligplaatsborden combineren de scheepscategorie met de gevaarlijke-stoffenmarkering. De witte ruit hoort bij alle schepen van de aangeduide ladingcategorie. De witte driehoek met de punt omlaag sluit de duwvaart uit. De witte driehoek met de punt omhoog duidt de duwvaart aan. Binnen die vorm staan geen, één, twee of drie blauwe kegels volgens de aangegeven categorie.

Lees eerst de buitenvorm en daarna het kegelbeeld. Een duwbak met de juiste ladingcategorie mag niet op een bord voor “uitgezonderd duwvaart” worden ingedeeld omdat de binnenste kegel toevallig overeenkomt. Deze plaat gebruikt de Rijnvaartbetekenissen. Oude Donau-indelingen naar wel of geen bemanning mogen niet op dezelfde vorm in een Rijnvaartinstructie worden geplakt.

Kritieke plaatsen

De RPR verbiedt ligplaats nemen onder meer in of nabij een engte, bij een uitmonding, in het traject van een veerpont en in een aan- of afvaartroute naar een aanlegplaats. Ook onder bruggen en hoogspanningslijnen gelden verboden, met de omschreven mogelijkheid van bijzondere aangeduide ligplaatsen. Onderzoek de precieze regeling.

Geen engte veroorzaken

Ook waar al ruimte lijkt te zijn kan een extra rij schepen een engte maken. Beoordeel de resterende vaarbreedte, bochten en schepen met grote breedte. Bij de in het RPR beschreven situatie waarin verkeer minder dan 40 m uit de oever moet varen, is slechts één rij langs de oever toegestaan.

Ook de manoeuvreerruimte om de plaats heen telt

Controleer de hele omgeving: onder brug of hoogspanningslijn, een engte en de nabijheid daarvan, een uitmonding, de vaarlijn van een veerpont, de aan- of afvaartroute van een steiger en een aangegeven keerplaats. Een vrij stuk oever kan midden in de noodzakelijke draaibaan van een ander schip liggen.

Voor enkele algemene verboden laat de Rijnregeling een uitdrukkelijk aangeduide bijzondere ligplaats toe. Dat maakt niet iedere ongeschikte plek bij een verbodsteken alsnog bruikbaar. Bij A.5.1 is de verboden strookbreedte vanaf het teken in meters gegeven. Bij een bord op een schip dat langszijde liggen binnen een afstand verbiedt, wordt de daarop aangegeven ruimte gerespecteerd. Een algemeen P-verhaal mist deze verschillende toepassingen.

Bodem, diepte en ruimte

Controleer de kaart en actuele verboden. Bepaal de waterdiepte, verwachte waterstandsverandering, bodem en benodigde ruimte volgens de scheepsuitrusting en het ankerplan. Gebruik geen universele kettinglengte uit een ezelsbrug als bewijs dat het houdt. Houd rekening met draaiende wind en stroom.

Controle na het uitbrengen

Controleer de werkelijke positie en of het anker houdt met geschikte onafhankelijke waarnemingen. Een ingeschakeld ankeralarm vervangt geen toezicht. Spreek af wanneer de schipper wordt gewaarschuwd, welke grenswaarden gelden en welke vervolghandeling uitvoerbaar is als het schip begint te krabben.

Ankerplaats, uitzwaai en controle horen bij elkaar

Beoordeel waar het anker werkelijk komt, hoe de ketting naar het schip loopt en welk wateroppervlak het schip bij verandering van stroom of wind kan gebruiken. De vrij te houden ruimte is dus groter dan alleen de huidige romppositie. Kabels en leidingen kunnen ook buiten de actuele vaargeul liggen.

Leg na het ankeren meerdere betrouwbare positiecontroles naast elkaar: vaste peilingen, radarafstanden waar bruikbaar en het ankeralarm. Een alarmring met een onjuist middelpunt kan het krabben te laat tonen. Spreek meldgrenzen af voor verplaatsing, waterstand, wind en passerend verkeer. De echte ankeruitrusting en scheepsprocedure bepalen de uitvoering; een vaste kettingvuistregel is geen bewijs van houdkracht.