Veiligheidsinformatiebladen lezen en gebruiken

Veiligheidsinformatiebladen

Werk jij met de juiste productinformatie? Gebruik vóór het werk het actuele veiligheidsinformatieblad van het product waarmee je werkelijk te maken krijgt. Een bekende productnaam of een eerdere reis is onvoldoende.

Wat is een VIB of SDS?

Een veiligheidsinformatieblad (VIB), ook Safety Data Sheet (SDS) genoemd, beschrijft de gevaren van een stof of mengsel en de maatregelen voor veilig gebruik. De oudere afkorting MSDS kom je nog tegen. Het blad helpt bij onder meer laden, lossen, monsteren, vervoeren, reinigen en afvoeren. Het is productinformatie voor de voorbereiding; het vervangt geen risicoanalyse van de taak aan boord.

Lees vóór de LMRA

Bestudeer de productinformatie bij de werkvoorbereiding. Gebruik de laatste minuut risicoanalyse (LMRA) vervolgens om te controleren of de werkelijke omstandigheden nog passen bij de afspraken. Ontbreekt noodzakelijke informatie, dan stel je de taak uit totdat de verantwoordelijke die heeft opgehelderd. Maak het gebrek niet pas bij de opening van een tank bespreekbaar.

Een chemiekaart is aanvullende informatie

Een chemiekaartenboek kan algemene stofinformatie geven, maar is geen vervanging voor het juiste productblad. Mengsels, handelsproducten en ruwe olie kunnen in samenstelling verschillen, ook door herkomst of leverancier. Daardoor kunnen ook blootstelling, brandgevaar, milieugevaar en benodigde bescherming verschillen.

Voorbeeld: ruwe olie

Ga niet uit van één vaste gevarenindeling of één UN-nummer voor alle ruwe olie. Controleer de feitelijke productinformatie en de juiste vervoersdocumentatie. Een combinatie van brandbaarheid, giftige bestanddelen en milieugevaar vraagt een taakgerichte beoordeling. Rubriek 14 van het VIB helpt bij de controle, maar vervangt de geldende vervoersvoorschriften niet.

Geen willekeurig internetblad

Een online gevonden SDS van een gelijknamig product kan een andere samenstelling of toepassing hebben. Controleer productidentificatie, leverancier, versie en toepasselijkheid. Stel niet zelf een vervangend productblad samen uit losse gegevens.

De zestien rubrieken

Waar vind je wat je nodig hebt? Een Europees veiligheidsinformatieblad heeft zestien vaste hoofdrubrieken. Lees ze in samenhang; bescherming kiezen vraagt meer dan alleen rubriek 8.

Controleer bij een buitenlands blad ook of vorm, taal, inhoud en eventuele bijlagen passen bij de toepasselijke Europese eisen en de beoogde taak. Dezelfde rubrieknummers maken een document nog niet automatisch geschikt.

Van productblad naar werkafspraak

Wie doet wat met de informatie? De leverancier levert productinformatie waar dat vereist is. De organisatie aan boord moet die informatie ook beoordelen en vertalen naar veilig werken.

Samen verantwoordelijk voor de voorbereiding

Fabrikant, importeur of andere leverancier kan binnen de leveringsketen verantwoordelijk zijn voor het verstrekken en bijwerken van het VIB. De precieze verplichting hangt af van product en rol. Niet ieder niet-gevaarlijk product heeft automatisch een VIB-plicht; noodzakelijke informatie voor veilig gebruik moet wel beschikbaar zijn.

Vraag ontbrekende of onduidelijke gegevens via de schipper, rederij, opdrachtgever of leverancier op. Bespreek fouten en tegenstrijdigheden. De uitspraak “de producent is verantwoordelijk, dus wij hoeven niets te beoordelen” klopt niet: de werkgever en uitvoerders blijven hun eigen taak in veilig werken houden.

Controleer vóór de start

• Past de productidentificatie bij de werkelijke lading of het gebruikte middel? Kloppen leverancier, samenstelling en toepasselijk gebruik?

• Is dit de actuele beschikbare versie? Controleer uitgifte- en revisiedatum en belangrijke wijzigingen. Er bestaat geen algemene vaste vervaldatum die elk VIB automatisch ongeldig maakt.

• Zijn eventuele blootstellingsscenario’s of andere bijlagen relevant voor onze toepassing en omstandigheden?

• Zijn gevaren, bescherming, ventilatie, maatregelen bij lekkage, eerste hulp en alarmering vertaald naar de concrete taak?

• Kan iedereen die het werk uitvoert de informatie begrijpen en vinden, ook bij een incident?

PBM zijn de laatste verdedigingslaag

Pak het risico eerst bij de bron aan en gebruik technische en organisatorische maatregelen. Bepaal daarna passende PBM voor de resterende blootstelling. Een algemeen advies zoals “draag handschoenen” is niet genoeg: laat materiaal, doorbraaktijd, gebruiksduur en de combinatie met andere bescherming beoordelen.

Bespreek een probleem meteen

Wacht bij een veiligheidsprobleem niet op de volgende cursus of geplande bijeenkomst. Betrek schipper, bemanning, walorganisatie, opdrachtgever en betrokken specialisten. Leg vast wat ontbreekt, wie het oplost en wanneer de voorbereiding opnieuw wordt beoordeeld.